10 tips over het regelen van je digitale nalatenschap

1. Maak een overzicht en daarmee een ‘digitaal testament’

Begin met het maken van een lijst van je digitale nalatenschap:

• e-mail en communicatie-accounts
• social media
• cloud-opslag van bestanden en foto’s 
• digitale abonnementen
• financiële diensten en bezittingen

Bekijk dan wat er met ieder account moet gebeuren. Wil je dat je Facebookpagina een gedenkpagina wordt of juist verdwijnt? Mogen je nabestaanden je WhatsApp-berichten inzien? Wat moet er met je foto’s? Heb je cryptomunten? Schrijf je wensen per account op. Zonder instructies moeten je erfgenamen of je executeur raden wat je had gewild. Je kunt dat zien als een ‘digitaal testament’, eventueel samen met de digitale executeur die je in je gewone testament kunt benoemen (punt 7).

Platforms als Facebook of Instagram bieden gedenkpagina’s aan, maar regelen niet wat er daarna met jouw naam, foto’s en berichten mag gebeuren. Mogen je nabestaanden namens jou reageren op condoleances? Mogen ze je berichten inzien of verwijderen? Mogen foto’s van jou worden gebruikt voor een herdenkingsvideo?

Dit zijn persoonlijke keuzes. Schrijf ze op in je overzicht, per platform of in het algemeen. 

2. Kies een methode voor toegang tot je wachtwoorden

Een briefje of boekje dat je op een veilige plek bewaart lijkt de simpelste manier. Die methode heeft nadelen: je moet het bijhouden en het moet niet in verkeerde handen vallen. Dat geldt ook voor een lijstje in je computer.

Werken met een wachtwoordmanager is veiliger. Dat is een beveiligde digitale kluis voor al je wachtwoorden. Je hoeft dan zelf maar één hoofdwachtwoord te onthouden. Dat hoofdwachtwoord kun je delen met degene die je (digitale) erfenis moet afwikkelen en misschien met een tweede persoon. Of je kunt een wachtwoordmanager kiezen met ‘noodtoegang’, waarbij je kunt instellen wie bij nood toegang moet krijgen tot je wachtwoorden.

Bewaar ook de herstelsleutel(s) van je harde schijf of automatisch versleutelde bestanden  (FileVault, BitLocker) op een veilige plek. Die decryptiesleutels zijn onmisbaar: zonder die sleutel zijn alle bestanden op die schijf onbereikbaar. Noteer ook welk apparaat of bestanden versleuteld zijn, zodat je nabestaanden weten waarvoor de sleutel bedoeld is.

3. Spreek met je nabestaanden

Zorg dat je nabestaanden (je partner, kinderen, een familielid of goede vriend) of degene die je als executeur hebt benoemd in je testament weet waar ze moeten beginnen. Heb je een overzicht gemaakt: vertel waar ze dat kunnen vinden, of dat nu op papier is, digitaal, in een wachtwoordmanager of digitale kluis. En vertel hoe ze toegang kunnen krijgen tot je telefoon, tablet en computer: toegang tot e-mail en sms helpt hen enorm.

Je telefoon is vaak de sleutel tot alles. Tweestapsverificatie-codes komen er binnen, wachtwoorden staan er opgeslagen en foto’s en berichten zijn er direct op te vinden. Maar als je telefoon vergrendeld is, kom je er zonder pincode of ontgrendelpatroon niet in.

4. Zet je wachtwoorden niet in je testament

Een testament is na je overlijden een document dat door meerdere partijen wordt ingezien. Dat is geen goede plek voor wachtwoorden. Je kunt wel in je testament een verwijzing opnemen naar de plek waar je hoofdwachtwoord of wachtwoordmanager is opgeslagen.

5. Stel een erfeniscontact in bij Google, Apple en Meta

De grootste platforms hebben hiervoor aparte functies:

• Google: via Inactiviteitsvoorkeuren kun je contactpersonen aanwijzen.
• Apple: met een Erfeniscontact geef je iemand toegang tot je foto’s, berichten en bestanden. Let op dat je geboortedatum in je Apple ID klopt: die wordt geverifieerd met de overlijdensakte.
• Facebook/Instagram: je kiest één contactpersoon die je profiel na overlijden beheert.

Het instellen duurt meestal maar enkele minuten en scheelt je nabestaanden veel moeite. Andersom kan je het ook aangeven als je juist niet wilt dat erfgenamen toegang krijgen. Bij Microsoft kan je niet tevoren aangeven wat er met een account moet gebeuren na je overlijden. Je account wordt, nadat je een bepaalde tijd inactief bent, bevroren en uiteindelijk gewist.

6. Overweeg een digitale kluis

Naast wachtwoordenmanagers zijn er ook digitale kluizen. Daarin kan je niet alleen wachtwoorden veilig bewaren, maar ook belangrijke documenten. Je kunt vertrouwenspersonen koppelen, en bij een aantal aanbieders ook een notaris, fiscalist of financieel adviseur. Afhankelijk van je situatie kan zo’n digitale kluis heel waardevol zijn, bijvoorbeeld als je ondernemer bent of cryptovaluta hebt.

7. Benoem een digitale executeur in je testament

Een executeur wikkelt je nalatenschap af. Je kunt dezelfde persoon ook verantwoordelijk maken voor je digitale zaken. Leg dit vast bij de notaris. Heb je niemand in je omgeving die dit kan doen? Dan kun je een professioneel executeur inschakelen.

8. Regel crypto apart

Cryptovaluta is alleen toegankelijk via een seedphrase: een reeks van 12 of 24 woorden. Zonder die woorden is je crypto voor altijd onbereikbaar, ook voor je erfgenamen, executeur of een notaris. Je kunt deze seedphrase bewaren in een fysieke kluis, op een beveiligde usbstick of in een versleutelde digitale kluis. Zorg ervoor dat je erfgenamen of executeur op de hoogte zijn. Je kunt de seedphrase ook vastleggen in een verzegelde depotakte bij de notaris. Die wordt bewaard in het Centraal Testamentenregister, zodat je nabestaanden er later bij kunnen. 

9. Vergeet de codes voor tweestapsverificatie niet

Veel accounts zijn extra beveiligd met een code via je telefoon: tweestapsverificatie, ook wel 2FA genoemd. Heeft je nabestaande wel je wachtwoord, maar niet je telefoon? Dan komt hij alsnog niet in je account. Noteer de back-upcodes of de herstelsleutel en berg die veilig op.

10. Denk aan je lokale bestanden

Soms staan waardevolle bestanden alleen op een lokale harde schijf, een oude laptop of een externe schijf of usbstick in de la. Als je nabestaanden niet weten dat die apparaten bestaan – of hoe ze erbij kunnen – gaan die bestanden verloren. Zet in je overzicht dus ook je fysieke apparaten: welke heb je, waar staan ze, en wat staat erop? 

11. Regel ook je werkgebonden accounts

Als zzp’er of ondernemer is het verstandig om te regelen wie bij overlijden als eerste aanspreekpunt optreedt voor klanten of zakenpartners. Leg dit vast in je overzicht en informeer eventueel je boekhouder of bedrijfsadviseur.

12. Werk je overzicht ieder jaar bij

Je digitale leven verandert. Je opent nieuwe accounts, wisselt van bank of neemt een andere streamingdienst. Plan daarom één keer per jaar een moment om je overzicht te controleren, bijvoorbeeld als je ook je belastingaangifte doet.