Een erfenis kan een familie kapotmaken. Hoe voorkom je dat?

In de NRC van 3 januari 2026 verscheen een artikel over hoe erfenissen families kunnen ontregelen – en wat je kunt doen om die kans kleiner te maken. Aan het woord komen vier experts, onder wie Marije de Rooij-Stevenhaagen (Alles over Erven en nalatenschapsmediator), erfrechtadvocaten Eelco Anink en Dies van den Berg en professor Bernard Schols. De rode draad: regel je testament helder, praat op tijd, en onderschat emoties niet.

Niet alleen juridisch

Een belangrijke boodschap uit het artikel is dat je een nalatenschap niet “alleen juridisch” regelt. Een testament is essentieel, en het is minstens zo belangrijk dat je keuzes begrijpelijk zijn voor de mensen die achterblijven. Zoals hoogleraar Bernard Schols het kernachtig zegt: „Het zijn de mensen die je achterlaat die met de Belastingdienst te maken krijgen, en er met elkaar uit moeten komen.” Ook Eelco Anink benadrukt het belang van helderheid: „Een goed testament is begrijpelijk en transparant, zodat je zeker weet dat je wensen correct zijn neergelegd.” En Marije de Rooij waarschuwt tegen het uitstellen van lastige keuzes en de hoop dat het vanzelf goed komt: „Maar denk nooit: het komt vanzelf wel goed. Want dan verschuift het probleem naar je kinderen; je geeft ze een conflict op een presenteerblaadje.”

Wat helpt?

Het NRC-artikel bevat praktische tips om de kans op conflict te verkleinen. We hebben ze hier samengevat:

1. Je maakt je testament voor de achterblijvers: dus denk vanuit hun situatie en luister naar wat belangrijk is voor je kinderen/nabestaanden.
2. Wacht niet op “het juiste moment”: er is vooral één verkeerd moment – als het te laat is.
3. Schakel een gespecialiseerde notaris in en wees volledig: ook lastige familiefeiten zijn relevant voor een goed testament.
4. Zorg dat je testament begrijpelijk is: dat voorkomt misverstanden en wantrouwen; overweeg uitleg in gewone taal.
5. Hoe complexer het gezin, hoe groter de kans op conflict: bij samengestelde gezinnen zijn heldere keuzes en communicatie extra belangrijk.
6. Herzie je testament periodiek (eens per vijf jaar) zodat je wensen blijven kloppen met je leven nu.
7. Een samenlevingscontract is niet gelijk aan een huwelijk: wil je het juridisch vergelijkbaar regelen, dan vraagt dat om andere stappen/keuzes.
8. Onterven: doe het niet niet. Bespreek alternatieven , want onterven blijft generaties lang doorwerken.
9. Blijf binnen de wet, maar benut wél mogelijkheden: fiscale planning kan binnen de regels ook geld besparen.
10. Je hoeft niet alles aan familie te geven: een goed doel (ANBI) kan ook een bewuste bestemming zijn.
11. Denk goed na over je executeur: “automatisch het oudste kind” kan juist olie op het vuur zijn; extern of meerdere executeurs kan ook.
12. Bij twijfel over schulden: aanvaard beneficiair en voorkom handelingen waardoor je per ongeluk “zuiver” aanvaardt.
13. Het gaat zelden alleen om geld: erkenning, oude pijn en scheve verwachtingen spelen vaak een hoofdrol. Luister echt naar elkaar en probeer de ander te begrijpen.

Het volledige NRC-artikel lees je hier:
[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/01/02/erfenissen-kunnen-families-kapot-maken-vier-experts-over-hoe-je-dat-voorkomt-a4916150]