Het moment maakt het verschil

Column

De afgelopen tijd was er veel aandacht in de media voor koppels die ervoor kiezen om samen te sterven, op een zelfgekozen moment. De aanleiding hiervoor was het overlijden van oud-premier Dries van Agt samen met zijn echtgenote Eugenie. Dat heeft veel indruk gemaakt. Het laat je nadenken over levenskwaliteit. In de gedachte van de Griekse filosoof Epicurus is zowel leven als sterven een kunst.

Samen sterven op een zelfgekozen moment wordt ook wel duo-euthanasie genoemd. Juridisch komt er bij duo-euthanasie best wel wat kijken. Zo wordt voor beide partners de euthanasieaanvraag individueel beoordeeld. Daarbij is belangrijk dat er geen oneigenlijke druk bestaat van de ene partner op de andere partner om ook een euthanasieverzoek te doen.

En dan het erven. Daar is het beslissend of de partners op precies hetzelfde tijdstip overlijden. In de wet is namelijk vastgelegd dat je alleen van iemand kunt erven als je op het moment van dat overlijden zelf nog leeft. Het maakt niet uit hoeveel langer je leeft dan die ander; al is het maar één minuut. Het door de artsen vastgestelde tijdstip van overlijden van de partners bij duo-euthanasie is dus cruciaal voor het erven. Het tijdstip van overlijden is namelijk bepalend voor het antwoord op de vraag bij wie de erfenis terecht komt. Dat laat het verdrietige verhaal van het koppel dat op hun huwelijksreis overleed, goed zien.

Jeroen en Michou overlijden op huwelijksreis in de Dominicaanse Republiek door een voedselvergiftiging: Michou als eerste en een half uur later komt ook Jeroen te overlijden. Omdat Jeroen nét wat langer leefde dan Michou, gaat zowel het vermogen van Michou als van Jeroen naar zijn familie. De familie van Michou staat met lege handen en vraagt de rechter om voor hun situatie de wet anders toe te passen. Volgens het hof Den Haag is die ruimte er echter niet. 

Om zoiets te voorkomen hadden Jeroen en Michou testamenten kunnen maken met daarin een ‘dertigdagenclausule’. De partner erft dan alleen als deze dertig dagen langer leeft dan de eerst gestorven partner. Maar wie staat er bij stil dat je niet meer thuis komt van je huwelijksreis? Wordt de dood door een koppel zelfgekozen, dan is er misschien wel besef en tijd om te denken aan het effect ervan voor het erven. Maar of dat past bij het nadenken over je levenskwaliteit, dat weet ik niet.