Het testament van Armani: tot in de puntjes geregeld

Minimalisme, elegantie, draagbaarheid: de essentie van mode voor Giorgio Armani. Precies vijftig jaar nadat hij zijn bedrijf oprichtte, overleed hij op 91-jarige leeftijd. Hij laat een mode-imperium achter met een geschatte waarde tussen vijf en zeven miljard euro. En twee testamenten. Alles over Erven bekeek de testamenten, die niet zo minimalistisch zijn, maar vol details staan. Hoe laat Armani zijn vermogen na?

Het is september 2025, een paar dagen na het overlijden van Giorgio Armani, de mode-pionier. Bij de notaris zitten Leo Dell’Orco, Armani’s partner en rechterhand in het bedrijf, en twee familieleden: neef Andrea en nicht Silvana. De notaris opent twee door haar verzegelde enveloppen met daarin twee testamenti segreti: geheime testamenten. Het ene is van maart 2025 en gaat over Giorgio Armani S.p.A.: het zakelijke testament. Het andere is van april 2025 en betreft het privévermogen. De notaris leest beide documenten in zijn geheel voor, hecht de originelen aan zijn proces-verbaal, tekent samen met de getuigen en bevestigt zijn zegel. Daarna gaat het geheel naar de belastingdienst en zijn de testamenten nu openbaar.

Zo’n ‘openingsproces’ kennen we in Nederland niet en net zomin wordt bij ons een testament na overlijden gepubliceerd. Het geeft wel een bijzonder inkijkje en het proces-verbaal spreekt tot de verbeelding. Waren de partner, neef en nicht op de hoogte, of zaten er verrassingen bij?

Bedrijf in letters verdeeld

Uit de sepia-kleurige envelop met het zakelijke testament kwamen vijf pagina’s met een strak uitgewerkt stappenplan en ook nog wat handgeschreven toevoegingen aan de rand van de envelop. Het bedrijf laat hij na aan de stichting Fondazione Giorgio Armani, Leo en vier familieleden. De stichting krijgt 10% in volledig eigendom en 90% in zogeheten bloot eigendom. Leo en vier familieleden krijgen een recht van vruchtgebruik. Dit heeft hij geregeld met letteraandelen: aandelen A tot en met F. Bij iedere letter hoort een andere set aan rechten. Zo hebben Leo, Silvana en Andrea zowel stemrecht als economische rechten. Dit sluit aan bij hun betrokkenheid bij het bedrijf: Silvana Armani is hoofd van de dameskleding en Andrea Camerana is lid van het bestuur van het bedrijf. Zus Rosanna en nicht Roberta krijgen alleen economische rechten, zonder stemrecht dus. Leo krijgt de meeste zeggenschap: 40% van de stemmen. Hij wordt ook benoemd tot voorzitter van het bestuur. 

Verkoop én eigenheid houden

Armani heeft zijn bedrijf altijd in privé-eigendom gehouden, onafhankelijkheid was belangrijk voor hem en potentiële kopers hield hij op afstand. Dat zal nu veranderen: de erfgenamen krijgen in het testament de verplichting om een deel van de aandelen te gaan verkopen:

• Binnen één tot anderhalf jaar moet 15% van de aandelen verkocht worden aan een groot luxebedrijf. De erfgenamen moeten bepalen aan wie zij het bedrijf willen verkopen: LVMH (van Louis Vuitton en Moët & Chandon), EssilorLuxottica (van o.a. RayBan) en het cosmeticabedrijf l’Oréal. Een ander bedrijf van vergelijkbare omvang mag ook, mits Leo daarmee akkoord gaat.
• Na drie tot vijf jaar kan de koper nog een tweede deel kopen: tot maximaal 55% van de aandelen. Als het niet lukt met een verkoop, mag het bedrijf naar de beurs worden gebracht.
• De opbrengst gaat uiteindelijk naar de vier familieleden en Leo. Hierin worden de familieleden gelijkgesteld.

De stichting houdt altijd 30% en moet ervoor zorgen dat het bedrijf blijft opereren in lijn met de oorspronkelijke principes. Het bedrijf moet op ethische wijze worden geleid, met morele integriteit en eerlijkheid. Ook moet de stichting prioriteit geven aan de wereldwijde ontwikkeling van de naam Armani. Consistentie in stijl, productimago en communicatie moeten gehandhaafd. Wat mode betreft is het nastreven van een wezenlijke, moderne, elegante en niet-opzichtige stijl cruciaal, met oog voor detail en draagbaarheid. En tot slot vereist Armani aandacht voor innovatie, uitmuntendheid, kwaliteit en productverfijning.

Een hele set opdrachten dus, die volgens de Italiaanse notarissen vereniging ook juridisch afdwingbaar zijn.

Huis voor huis en twee weken op de boot

Dan zijn er ook nog talloze privébezittingen. De verdeling hiervan beschrijft Armani in het andere testament, dat bestaat uit een combinatie van een getypt testament en handgeschreven deel. Leo, nichten en neef Rosanna, Silvana en Andrea en zus Roberta komen ook in dit testament terug, net als diverse anderen die hem gedurende vele jaren trouw hebben bijgestaan. Zo ook goede vriend Michelle Morselli, die voor zijn onroerend goed portfolio zorgde, en diens dochter Bianca, die bijna als een eigen dochter voelde.

Zijn aandelenbelang in EssilorLuxottica (met een waarde van 26 miljoen euro) en geld op diverse bank- en beleggingsrekeningen laat hij door middel van legaten per persoon na: de een krijgt het saldo op de rekening bij een Zwitserse bank, de ander de beleggingen in een beleggingsfonds.

De huizen in onder meer Milaan, New York en Saint Tropez verdeelt hij nauwgezet. Daarbij treedt hij in enorm detail. Zo zijn al zijn eigendommen in Saint Tropez voor Leo, maar mag Michelle Morselli op verzoek ‘een huis naar keuze en het zwembad’ gebruiken samen met zijn dochter. En voor zijn jacht legt hij ook precieze verplichtingen op: dat is niet voor Leo, maar hij mag de boot vier weken per jaar gebruiken. Dan moet hij wel gedurende twee weken de Morselli’s ontvangen. En verzoeken hiervoor moet hij jaarlijks vóór april indienen.

Kamer voor kamer

Dan is er nog inboedel en kunst. Hiervoor maakt hij legaten, die hij kamer voor kamer beschrijft, zoals bijvoorbeeld uit het huis in Milaan:

• Grote mahoniehouten tafel met gouden poten aan Michele Morselli
• Gouden Japans scherm met kimono’s aan Rosanna
• Slanke donkerhouten Japanse plank aan Leo
• Bronzen beer aan Michele Morselli 

Na zoveel precisie is het bijna verrassend: als ze willen, mogen ze onderling ruilen.

Hoe zou dat in Nederland gaan?

In Nederland loopt het openingsproces heel anders: testamenten zijn in principe door de notaris opgestelde aktes. Handgeschreven testamenten zijn alleen in bepaalde noodgevallen toegestaan. Na controle bij het Centraal Testamenten Register (CTR) informeert de notaris de erfgenamen over de inhoud van het testament. Aangezien er geen gesloten verzegelde envelop is, is er ook geen ‘opening’. Voorlezen is ook niet aan de orde. De notaris geeft een uitleg van de inhoud. Dat kan trouwens ook schriftelijk. Het testament blijft geheim: zelfs kinderen die onterfd zijn, hebben geen inzage in het testament. Zij hebben alleen recht op inzage in het deel waarin staat dat ze onterfd zijn.

Het plan voor de onderneming en de verkoop zou in Nederland juridisch op een andere manier vormgegeven worden. Een Stichting Administratiekantoor (‘Stak’) met certificaten zou waarschijnlijk voor de hand liggen: Leo en de neef en nicht met zeggenschap zouden in het bestuur kunnen om te kunnen beslissen, terwijl alle betrokken familieleden en Leo via de certificaten recht op de waarde zouden kunnen krijgen. 

Via lasten of makingen onder voorwaarde zou je verplichtingen kunnen opleggen over het gebruik van de boot, de huizen en het zwembad. Dat zijn best lastige instrumenten, met haken en ogen. Het codicil is op zich gemakkelijker: daarin zou je handgeschreven inboedelgoederen kunnen verdelen. Onhandig daaraan is dan weer dat een codicil kwijt kan raken of kwijt gemaakt kan worden.