'Met je kind onterven is de kous nog niet af'

In het Financieel Dagblad van 21 februari 2026 verscheen een artikel over hoe onterven in de praktijk vaker voorkomt, maar zelden het laatste woord is. Veel onterfde kinderen leggen zich er niet bij neer en proberen alsnog aanspraak te maken op hun legitieme portie: het wettelijk minimum waar kinderen recht op kunnen hebben, ook als ze in een testament zijn uitgesloten. Het artikel laat ook zien dat dit juridisch en emotioneel vaak ingewikkeld uitpakt, met discussies binnen families en langdurige procedures als gevolg.

De casus van Ina laat vooral de menselijke kant zien. Ina werkte jarenlang hard in het familiebedrijf. De relatie met haar moeder verslechterde toen Ina zich terugtrok uit het bedrijf en er een conflict ontstond met haar broer (mede-eigenaar) over de financiële afhandeling. Daarna ontving Ina van haar moeder een koel briefje waarin het contact werd verbroken. Pogingen om weer met elkaar in gesprek te komen liepen op niets uit. In 2023 overleed haar broer onverwacht; een jaar later werd haar moeder opgenomen in een verzorgingshuis en bleek zij dement. In de afwikkeling van het erfdeel van Ina’s in 2013 overleden vader ontdekte Ina dat haar moeder haar had onterfd. Omdat haar moeder nu dement is, verwacht Ina nooit meer te achterhalen waarom. Ze beschrijft hoe de onterving haar zelfbeeld raakt, alsof ze door haar moeder vooral werd gezien als iemand die moest “produceren” en daarna werd afgeschreven. Tegelijk kiest ze er bewust voor om haar legitieme portie later niet op haar eigen nichtjes te verhalen (de kinderen van haar overleden broer), en maakt ze in plaats daarvan afspraken met haar schoonzus en de bewindvoerder van haar moeder over het erfdeel uit haar vaders nalatenschap. Met die regeling heeft ze vrede, maar de pijn van de onterving blijft.

Nalatenschapsmediator Fred Schonewille legt uit dat “onterven” niet betekent dat alles daarmee klaar is: een kind kan alsnog de legitieme portie opeisen, ter grootte van de helft van wat het zonder onterving zou krijgen. Om die legitieme portie te berekenen moet eerst de zogeheten legitimaire massa worden vastgesteld: de waarde van de nalatenschap, verhoogd met schenkingen uit het verleden (zie ook: https://allesovererven.nl/erfenis/legitieme-portie/) Dat kan leiden tot uitvoerig speurwerk in bankafschriften en discussies over de vraag of uitgaven of overboekingen schenkingen waren, leningen, of bevoordeling van een kind.

Het FD laat daarnaast zien dat de maatschappelijke meningen verdeeld zijn. In het artikel worden cijfers aangehaald waaruit blijkt dat een deel van de Nederlanders de legitieme portie wil afschaffen, terwijl anderen vinden dat kinderen altijd een deel moeten kunnen opeisen, of dat het afhangt van de omstandigheden. (Voor meer hierover, zie: https://allesovererven.nl/artikel/draagvlak-legitieme-portie-groter-dan-verwacht/). Ook wordt genoemd dat uit onderzoek onder notarissen en erfrechtadvocaten (2021) blijkt dat de meeste onterfde kinderen hun erfdeel opeisen, meestal binnen een jaar na het overlijden.

Een belangrijk punt is dat onterven niet altijd vanuit “afwijzing” gebeurt. Zoals situatie waarin ouders kinderen onterven omdat sommige kinderen het financieel goed hebben en anderen het geld harder nodig hebben, of omdat ouders hun vermogen nalaten aan goede doelen. Maar ook dan kan een kind de legitieme portie opeisen, zelfs als de nalatenschap naar een goed doel gaat.

Tot slot waarschuwt het artikel voor escalatie. Schonewille wijst op het risico dat broers en zussen jarenlang tegenover elkaar komen te staan in procedures en stelt dat nalatenschapsmediation of een onderlinge overeenkomst vaak beter werkt: het scheelt stress, tijd en kosten, en kan de relatie minder beschadigen. Wel zit daar een fiscale kant aan: als broers en zussen afspreken dat een onterfd kind toch “meedeelt”, kan dat volgens de fiscus als schenking worden gezien, met schenkbelasting als mogelijk gevolg. Alleen in specifieke situaties, bijvoorbeeld als het motief voor de onterving is weggevallen, kan de uitleg van het testament een rol spelen.

Lees het volledige artikel in het FD: https://fd.nl/samenleving/1586435/kinderen-hoeven-zich-niet-neer-te-leggen-bij-onterving