Roel van Velzen: 'Samen muziek maken is de ultieme vorm van verbinding'

In deze serie spreken we met bekende Nederlanders over hun maatschappelijke nalatenschap. Muzikant Roel van Velzen vertelt wat hij wil doorgeven aan zijn kinderen, hoe muziek verbindt en wat hij hoopt na te laten. Hoe muziek schrijven hem hielp bij rouwverwerking na het overlijden van zijn vader en zijn scheiding en hoe hij zichzelf beter leerde kennen. ‘De bel voor de volgende ronde ging.’

Bij het binnenkomen in de goed gevulde studio springt de houten wand met gitaren meteen in het oog. Van de tien gitaren heeft Roel van Velzen er twee geërfd van zijn vader, die ook muzikant was en acht jaar geleden is overleden. Te jong. Op de elektrische speelt hij het meest, maar de akoestische is hem het dierbaarst: ‘Die heeft mijn moeder cadeau gegeven aan mijn vader voor zijn examen aan de kunstacademie. Ze heeft er een jaar krom voor gelegen. Als er brand uit zou breken, pak ik toch deze.’

Jeugd vol vertrouwen

Roels ouders gingen weliswaar uit elkaar toen hij een jaar of zes was, toch had hij een jeugd vol vertrouwen. Op de vraag welke waarden hij van zijn ouders heeft meegekregen, blijft het even stil. ‘Wat een mooie vraag. Mijn ouders zijn altijd heel sociale mensen geweest,’ vertelt hij. ‘Verbinden met andere mensen. Samen dingen doen, samen dingen beleven. Van mijn moeder kreeg ik ook de kracht van de natuur mee: naar buiten gaan, ontdekken. Ik ben met heel veel vertrouwen opgevoed: ga maar ontdekken wat je leuk vindt en waar je goed in bent.’

Tegenslag als kans

Fast forward naar 2017. ‘Alles ging goed. Fijne vrienden, fijne relatie, mijn werk is mijn passie, ik reed lekker op de linkerbaan.’ Toen kwam er een omslag. In korte tijd overleden zijn vader en zijn schoonvader en strandde zijn huwelijk. ‘Alles gebeurde tegelijk. Het was verdrietig, maar ik dacht al snel: als ik hier niets van leer, is het pas écht verdrietig. Ik voelde dat het een kans was om uit te zoeken hoe ik echt in elkaar zit. Wie was ik en wie wil ik zijn? Er brak heel duidelijk een ander hoofdstuk aan.’

Terugkijkend nu een aantal jaar later vindt hij het heel interessant dat hij zichzelf eigenlijk slecht kende.  ‘Ik was heel conflict mijdend. Dat lijkt makkelijk, maar je geeft geen grenzen aan. Ik heb geleerd dat je prima op je strepen kunt staan, desnoods met ruzie. Maar gesprekken erover hebben en open communiceren leveren diepere relaties op, zowel met vrienden als met mijn kinderen. Ik zeg nu ook wel eens tegen mijn kinderen: ‘ik heb dit niet goed gedaan of ik snap dit niet.’ Het klinkt als een open deur, maar het was niet hoe mijn hoofd in elkaar zat.’

Bij een retreat ging het een dag over empathie. ‘Ik dacht: dat snap ik wel. Tot ik erachter kwam dat het om empathie voor jezelf ging. Hoe luister je naar jezelf? Hoe troost je jezelf? En tja, hoe kan je dat voor andere mensen doen als je dat niet voor jezelf kunt? Dat was voor mij de ultieme smaakversterker van het leven. Mijn kijk op alles werd anders. Yoga, meditatie, luisteren naar je lichaam, dingen opschrijven die je die dag belangrijk vond – ik kon daar vroeger helemaal niets mee. Maar blijkbaar was het op dát moment wat ik nodig had.’

Geen ruis

Dat dagelijks dingen opschrijven bracht ook iets nieuws in zijn werk als componist. Roel is een tijd in het Nederlands muziek gaan schrijven, wat tot de EP Veranderlust leidde. ‘Op een gegeven moment dacht ik: huh… ik schrijf gewoon songteksten op.  Wat heel logisch is, maar ik was nooit zo diep in mijn hart geweest met mijn schrijfpen. Dat was superspannend, want Nederlands is veel directer – de woorden zijn schaarser, het klinkt harder en er is geen ruis tussen jou en de ontvanger.’  Inmiddels kijkt hij er losser naar, muziek schrijven is meer in zijn leven geïntegreerd. Het komt in het Engels of in het Nederlands. En het kan ieder moment gebeuren.

Dat muziek schrijven in het Nederlands hielp hem met verwerken van het verlies van zijn vader en van zijn huwelijk. ‘Rouw om een persoon die er niet meer is, is heel heftig en definitief. Maar rouw om een relatie is zo mogelijk nog verwarrender, omdat diegene er nog is en nog een rol speelt in mijn leven als de moeder van mijn kinderen. Het is wonderlijk. Je droom is uiteengespat, maar je moet wel samen door als ouders. En ik heb het geluk dat wij het nog heel goed met elkaar kunnen vinden en elkaar nu eigenlijk beter begrijpen door wat we hebben meegemaakt en uitgezocht. Maar ook doordat we scherpe randjes beter kunnen opzoeken.’ 

Muziek verbindt

Een heel natuurlijke manier voor Roel om anderen te helpen is via muziek. Muziek verbindt: tussen mensen en ook letterlijk in de hersenen. Zijn inzet voor de Stichting Muziekids (zie kader) is daar een logisch gevolg van. ‘Als kind kwam ik zelf vaak in ziekenhuizen vanwege mijn lengte. Het was een vervelende plek. De onderzoeken natuurlijk, maar op een Donald Duckje naast je bed na, was er niets te beleven. Stel je voor dat er toen een piano had gestaan of een drumstel. En dan was ik niet eens ziek. Kan je nagaan als je echt ziek bent, en mensen willen muziek met je maken en je je zorgen laten vergeten. Of lekker op een drumstel rammen als je boos bent.’

Hij vertelt over een meisje dat met een begeleider in de Muziekids-studio haar eigen tekst schreef op een liedje van Suzan & Freek. ‘Ze gaf woorden aan hoe ze baalde dat ze ziek was en anders was. Dat raakte me enorm. Muziek biedt kinderen dus niet alleen afleiding, maar ook verwerking.’

Voor hemzelf is samen muziek maken het ultieme voorbeeld van verbinding. ‘Alleen spelen op de piano kan gaaf zijn, maar zodra iemand de gitaar pakt en een ander zingt mee, ben je ineens een “band’” Dat woord kan je ook letterlijk nemen: het schept ook een band met de mensen met wie je muziek maakt. Je moet letterlijk op elkaar afstemmen. Muziek schept hechte groepen – dat gun je iedereen.’

Wat laat je na aan je kinderen?

Aan zijn eigen kinderen probeert Roel de waarden van vertrouwen en respect door te geven. ‘Het belangrijkste dat ik wil meegeven is natuurlijk dat we onvoorwaardelijk van ze houden. Dat ze alles mogen worden wat ze willen, als ze maar gelukkig zijn – maar wel met respect voor alles en voor iedereen.’ Hij wijst hen ook op hun bevoorrechte positie. ‘Ik wil dat ze beseffen dat ze niet achterover kunnen leunen. Stel dat mij iets gebeurt, dan krijgen ze niet op hun 18de alles op hun rekening gestort. Daar heb ik het wel eens over met ze.’ 

Toen zijn huwelijk eindigde, paste hij ook zijn testament aan. ‘Ik heb me voorgenomen dat elke vijf jaar te herzien. Nu ben ik opnieuw aan het puzzelen: welke goede doelen neem ik op, werk ik met percentages of legaten met vaste bedragen? Ik wil mijn kinderen er misschien ook actief bij betrekken.’ De zoektocht maakt hem bewust van hoe lastig het is: wat is dán goed voor ze? ‘Het is niet zo dat je één keer alles vastlegt en dat het dan klaar is. Het leven verandert, je kinderen worden ouder, hun behoeftes veranderen, je eigen financiële situatie verandert. Je wilt aan de ene kant ruimte voor interpretatie laten afhankelijk van ontwikkelingen, maar je wilt ook duidelijk genoeg zijn. Maar misschien moet ik ook niet te veel vooruit willen kijken: vijf jaar is al best een eind.’

Sociale nalatenschap

‘Er kan veel meer dan alleen nalaten aan je kinderen. Ieders financiële situatie is uniek, maar het zou wel goed zijn als iedereen daarover na zou denken. Zelf denk ik erover een deel na te laten aan kunst en cultuur. Maar ga ik focus aanbrengen of verbreden met  duurzaamheid, natuur, kinderen?’ 

Als Roel verder nadenkt over zijn maatschappelijke nalatenschap, komt hij steeds terug bij dat ene woord: verbinding. ‘Voor mij draait het leven om verbinding. Kwaliteit van relaties bepaalt je geluk. Dat wil ik nalaten: het besef dat verbinding de kern van het leven is. 

Of je dat nu vindt in muziek, sport of een goed gesprek: uiteindelijk gaat het om de relaties die je hebt. Om het op z’n (Erik) Scherderiaans te zeggen: leg de verbinding die je hebt zo dik mogelijk aan. En blijf ook nieuwe verbindingen maken buiten je eigen bubbeltje. Kinderen brengen weer een hele nieuwe cultuur in je leven. Dat is fantastisch. Je weet niet alles, je kunt niet alles weten. Juist daarom is het mooi om steeds opnieuw te worden uitgedaagd. Mijn moeder (nu 75) die heel erg actief in het leven staat, buiten komt, sport en leest, leeft dat prachtig voor. Zo word je gelukkig oud.’