Rubriek: wat laat jij na?

'Sociaal experiment'

Begin 2025 lanceerde de NPO de documentaire “Een Oekraïens dorp in Vlaardingen”, over het besluit van de gemeente Vlaardingen om binnen een jaar een dorp voor 1.000 Oekraïense vluchtelingen te bouwen. Hoe kon deze wijk zo snel worden gebouwd terwijl starters op de woningmarkt jarenlang op zoek zijn naar een woning? En kan het goed gaan, zo veel oorlogsvluchtelingen op één plek? Bas Dickhoff (24) is director of picture bij New West en een van de cameramensen die de beelden vastlegden. 

Bas: ‘We werden getipt door een journalist. Een dorp voor 1.000 oorlogsvluchtelingen, dat bestond nergens in Nederland. Een van de hulpverleners noemde het zelfs een “sociaal experiment”. We zagen een prachtige kans om dit verhaal in een documentaire vast te leggen.’

Het dorp werd in de zomer van 2023 geopend en het blijft maximaal drie jaar in gebruik. Daarna komt op deze plek een waterzuiveringsinstallatie. ‘Ons project omvatte 55 draaidagen en bestreek een periode van 2,5 jaar. Naast de aanloop naar de opening wilden we vooral persoonlijke verhalen delen, niet alleen die van de bewoners, maar ook van de verantwoordelijke bestuurders en de hulpverleners. Wethouder Ivana Somers heeft moeten dealen met de weerstand vanuit de lokale gemeenschap en heeft onwijs veel regeltjes aan de kant geschoven. Voor alle betrokkenen was dit een spannend project.’

Rol in Bollywood-film

‘Mijn passie voor filmen ontstond toen ik een jaar of veertien was. Met de camera van mijn ouders filmde ik in opdracht, waarmee ik wat geld verdiende. Hiermee kocht ik een professionele camera en toen ik vijftien was startte ik een filmbedrijfje, samen met een vriend. Mijn passie voor film werd nog meer aangewakkerd toen ik met teamgenoten van mijn hockeyclub werd gekozen om mee te spelen in een Bollywood-productie. We verbleven tien dagen in India voor de opnames. Miljoenen Indiërs hebben mij levensgroot op het bioscoopscherm gezien, terwijl ik een balletje hooghield.’

Emotioneel afscheid

‘Van tevoren stond ik heel open in het Vlaardingse filmproject. Je weet niet wat je aantreft, het gaat over mensen die hun thuisbasis hebben moeten loslaten. Terugkijkend heeft het me compassie bijgebracht naar anderen. Je moet mensen die het moeilijker hebben dan jij helpen, vind ik.

Niet alles wat je filmt kan een plek krijgen in een productie van zestig minuten. Zo filmde ik een Oekraïens gezin dat naar het dorp verhuisde en afscheid nam van hun gastgezin. Het was een emotioneel moment. Ze woonden al een jaar samen en vonden het moeilijk om elkaar los te laten. Deze scène heeft de documentaire niet gehaald, maar staat op mijn netvlies gebrand.’

Zolderkamer van 6 m2

‘We wilden ook andere bewoners uit Vlaardingen aan het woord laten. Daarom filmden we een bezichtiging van een Vlaardingse koopwoning, waar wel twintig gegadigden voor waren. Het typeert de woningnood die ook de inwoners van Vlaardingen treft. Sommigen hadden veel moeite met het feit dat de vluchtelingen binnen een jaar een eigen woning hadden, terwijl zij al jarenlang op zoek waren naar geschikte woonruimte.

Ik heb ook begrip voor hun standpunt. Ik heb zelf in een vergelijkbare situatie gezeten. Toen mijn ouders in 2018 naar Groningen verhuisden, kon ik vanwege mijn studie niet mee. Ik heb een half jaar bij de moeder van een vriendin gewoond en daarna op een zolderkamertje van 6 m2. Ook vrienden zie ik van tijdelijke woonplek naar tijdelijke woonplek gaan. Het is een moeilijk onderwerp. Toch sta ik achter de keuze voor het Oekraïense dorp. Je vraagt er niet om om in een oorlog te belanden en deze mensen verdienen ook een plek.’

Plezier in donkere tijd

‘Bij documentaires kan het verhaal zowel negatief als positief uitpakken. Je moet als maker geen invloed willen hebben op het inhoudelijke eindresultaat. De kunst is om bij het pure moment te blijven. In dit geval waren mogelijke zorgen vooraf onterecht, het dorp is een vreedzame gemeenschap en de meeste bewoners integreren snel.

Met mijn camera leg ik een stukje geschiedenis vast voor later. Ik heb geprobeerd om meerdere aspecten te belichten en ook een verhaal van hoop te laten zien. Tijdens een van de draaidagen speelde een Oekraïense band folkloristische muziek. Terwijl ik filmde begon achter mij een vrouw te dansen en steeds meer mensen deden met haar mee. Het raakte me, het idee dat je ook in een donkere tijd kunt genieten van kleine momenten.’