Uit de rechtspraak

Afwikkelingsbewindvoerder mag zelf verdelen

Een van de erfgenamen in een nalatenschap is het niet eens met de afwikkelings-bewindvoerder. De erfgenaam (E) vindt dat de executeur-afwikkelingsbewindvoerder (A) de nalatenschap niet zelfstandig mag afwikkelen en verdelen. In het testament heeft de overleden vrouw de afwikkelingsbewindvoerder juist die bevoegdheid gegeven.

E stelt dat zo’n regeling niet past bij een basisregel uit het erfrecht (erfgenamen krijgen samen eigendomsrechten) en dat de wet de mogelijkheid helemaal niet biedt om een ander de bevoegdheid te geven de nalatenschap te verdelen, zónder medewerking of akkoord van de erfgenamen.

Het gerechtshof in het hoger beroep ziet dat anders. Op basis van de wet kan je in een testament de bevoegdheden van een bewindvoerder uitbreiden. Bij het invoeren van het nieuwe erfrecht (in 2003) is in de vakliteratuur een discussie gevoerd of die uitbreiding zo ver kon gaan dat de executeur-afwikkelingsbewindvoerder zelfstandig mag verdelen. De heersende leer is intussen dat dit mag (dit wordt in de praktijk de drie sterren executeur genoemd). Er zijn voldoende tegenhangers om rechten van de erfgenamen te beschermen. Naast de legitieme portie zijn dat de verplichte boedelbeschrijving, de plicht rekening en verantwoording af te leggen, de mogelijkheid een afwikkelingsbewindvoerder te laten ontslaan en de aansprakelijkheid van de bewindvoerder als hij tekortschiet in zijn zorg als een goed bewindvoerder.

Uitspraak: Hof Den Bosch 25 maart 2025

Schuld halveert niet bij huwelijk

Een man en een vrouw kochten in juni 2017 samen een woning voor een bedrag van 380.000 euro. Ze waren nog niet getrouwd. De man betaalde de hele koopsom, waardoor hij een vordering kreeg op de vrouw van 190.000 euro. Hij betaalde immers haar helft van de woning. In 2018 trouwden zij zonder huwelijksvoorwaarden. Sinds dat jaar geldt een ‘nieuwe’ beperkte wettelijke gemeenschap van goederen: privébezit van vóór het huwelijk blijft privé, gemeenschappelijk bezit (zoals een samen gekocht huis) valt in de gemeenschap. Ook schulden gemaakt voor de aankoop van gemeenschappelijk bezit vallen in de gemeenschap, bijvoorbeeld als de partners als samenwoners een hypothecaire lening bij een bank hebben genomen voor de aankoop van het gezamenlijke woonhuis.

In 2023 eindigde het huwelijk door echtscheiding. Bij de verdeling ontstond discussie over hoe de – nog relatief nieuwe – wetgeving uitgelegd moet worden. Duidelijk was dat de vordering van de man op de vrouw uit zijn privévermogen van voor het huwelijk privé bleef, maar gold dat ook voor de corresponderende schuld van de vrouw? Als die schuld in de gemeenschap zou vallen, zou de schuld van de vrouw aan de man met het aangaan van het huwelijk in feite halveren tot 95.000 euro. En zou de man dus maar de helft van zijn 190.000 euro terugontvangen.

Schuld blijft privé

De Hoge Raad legt uit dat als echtgenoten vóór het huwelijk samen eigenaar worden van een huis en één van hen hieraan meer betaalt dan de ander, er een vergoedingsrecht ontstaat. Dit recht blijft privé, ook na het huwelijk in de sinds 2018 geldende wettelijke gemeenschap van goederen. De Hoge Raad beslist dat dit ook geldt voor de schuld van 190.000 euro die de vrouw heeft. De schuld heeft namelijk niet direct betrekking op het huis zelf, maar op de onderlinge verrekening tussen de partners.

Deze uitspraak maakt duidelijk dat degene die vóór het huwelijk meer betaalt bij een gezamenlijke aankoop, zijn of haar recht op vergoeding behoudt, ook als de partners later in gemeenschap van goederen trouwen. Ook bij nalatenschappen is dit van belang: voor het bepalen van de omvang van de nalatenschap van de overleden partner. Je raakt dus je eigen geld dat je in bijvoorbeeld een woning investeert niet voor de helft kwijt als je gaat trouwen.

Uitspraak: Hoge Raad, 21 maart 2025, ECLI:NL:HR:2025:436