Erfbelasting berekenen: stappenplan

Wanneer je een erfenis ontvangt, krijg je te maken met de Belastingdienst. Het is dan prettig om vooraf te weten waar je aan toe bent en hoe je de erfbelasting (globaal) kunt berekenen.  Ook als je nadenkt over je eigen nalatenschap is het handig een inschatting te hebben hoeveel erfbelasting je erfgenamen zullen moeten betalen, zodat je daar rekening mee kunt houden in je financiële planning. In Nederland hangt de hoogte van dit bedrag af van de waarde van de bezittingen en de relatie met de overledene. Ook verschillen de bedragen van vrijstellingen en de tariefsgrenzen per jaar. Hoe het berekenen van de erfbelasting werkt voor een overlijden in 2025 en 2026 leggen we hieronder uit. Ook verschillen de bedragen van vrijstellingen en de tariefsgrenzen per jaar. Hoe het berekenen van de erfbelasting werkt voor een overlijden in 2025 en 2026 leggen we hieronder uit.

De erfbelasting berekenen doe je door de waarde van de erfenis (de bezittingen minus de schulden) te vergelijken met de persoonlijke vrijstellingen en het geldende belastingtarief. 

Om het precieze bedrag te bepalen, volg je vier stappen:

1. Stel de waarde vast: je bepaalt de waarde van alle bezittingen op het moment van overlijden. Hiervan trek je de schulden van de overledene en de kosten voor de uitvaart af. Bereken dan het gedeelte van de erfenis waar je als erfgenaam recht op hebt.
   Ben je legataris? Dan geldt de waarde van het legaat als basis.
2. Controleer je vrijstelling: je kijkt hoe hoog je persoonlijke vrijstelling is. Dit is het bedrag waarover je geen belasting betaalt. 
3. Check in welk tarief je valt. Dit is het percentage van de erfbelasting. Zowel voor het tarief als de vrijstelling kijk je naar de getallen die gelden in het jaar van overlijden.
4. Bereken het belastingbedrag: over het deel van de erfenis dat boven je vrijstelling uitkomt, betaal je een vastgesteld percentage aan belasting. 

Als het om de totale erfbelasting gaat over de gehele nalatenschap, dan doe je dit voor alle erfgenamen en legatarissen.

De eerste stap bij het berekenen van erfbelasting is te kijken naar wat de erfenis precies waard is. Hierbij wordt gekeken naar de ‘waarde in het economisch verkeer’ op de dag van het overlijden. Dit is de prijs die je zou krijgen als je de spullen op die dag zou verkopen. 

Bij een woning werkt dit anders: daarvoor wordt er gekeken naar de WOZ-waarde. Voor andere spullen, zoals een auto of een schilderij, geldt de marktwaarde. Let op bij beleggingen: als aandelen na het overlijden minder waard worden, moet je toch belasting betalen over de waarde op de dag van het overlijden. 

Je betaalt pas erfbelasting als de waarde van de erfenis boven de vrijstelling uitkomt. De hoogte van dit belastingvrije bedrag en het uiteindelijke belastingpercentage hangt af van de relatie met de overledene. Omdat deze bedragen jaarlijks worden aangepast aan de inflatie, kun je elk jaar een iets groter bedrag belastingvrij erven, terwijl de basisregels verder gelijk blijven. Klik hier voor de vrijstellingen van 2025 en 2026. 

Soms is de berekening ingewikkelder, zoals bijvoorbeeld bij de ‘wettelijke verdeling’. Hierbij krijgt de langstlevende ouder alle bezittingen, maar krijgen de kinderen een vordering. De langstlevende partner moet dan de erfbelasting aan de kinderen voorschieten. Hoe dat werkt, is uitgelegd in dit artikel.

Ook kan een erflater in een testament bepalen dat je een legaat “vrij van recht” krijgt. Dit betekent dat je het bedrag of voorwerp netto ontvangt. De nalatenschap betaalt dan de erfbelasting. 

Als je vragen hebt over het berekenen van de erfbelasting, dan kun je veel informatie vinden op de website. Heb je toch nog een specifieke vraag? Stel deze dan gerust via onderstaand formulier. We adviseren je ook graag over welke specialist je nodig hebt in jouw situatie. Vul je dan de keuzehulp in?