Onze specialisten
Weet u al welk type specialist u nodig heeft? Vind ze gemakkelijk via ons overzicht.
Wat is nalatenschapsmediation?
Mediation is een methode van bemiddeling in een conflict of een geschil buiten de rechter om. Een neutrale deskundige – de mediator – begeleidt de partijen om tot een oplossing te komen.
Leestijd: 12 minuten
Kort samengevat
- De mediator helpt de deelnemers om samen een oplossing te vinden voor hun conflict
- De deelnemers kiezen zelf voor de uiteindelijke oplossing, de mediator begeleidt hen daarbij
- Nalatenschapsmediation is een specialisatie binnen mediation, gericht op familierelaties en het erfrecht
- Mediation rond een erfenis kan plaatsvinden na en vóór overlijden
- Bij mediation voor overlijden is de bedoeling meestal conflicten te voorkomen
- Bij mediation na overlijden gaat het meestal om conflicten op te lossen
Wat is mediation?
Mediation is een methode van bemiddeling in een conflict of een geschil buiten de rechter om. Een neutrale deskundige – de mediator – begeleidt de partijen om tot een oplossing te komen.
De mediator werkt in fases. Eerst onderzoekt hij samen met de partijen wat de kwesties zijn die opgelost moeten worden en wat daarbij belangrijk is voor ieder van de partijen. Vervolgens begeleidt de mediator de onderhandelingen tussen de partijen, zodat zij tot oplossingen komen die voor alle partijen goed is, ook op langere termijn. De oplossingen worden ten slotte vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst.
Kenmerken van mediation zijn de vertrouwelijkheid en de vrijwilligheid. Dat wil zeggen: deelnemers aan mediation zijn bereid in overleg te gaan om tot een oplossing te komen voor hun conflict. En wat zij tijdens de mediation bespreken, is vertrouwelijk. Nieuwe informatie kan later in een eventuele rechtszaak niet gebruikt worden. Hierdoor ontstaat er meer ruimte om naar oplossingen te zoeken.
De deelnemers aan de mediation kiezen zelf de oplossing. Niet de rechter, niet de mediator, maar de partijen bepalen. De bijeenkomsten zijn informeel van sfeer en het enige dat de partijen bindt, is wat uiteindelijk in de vaststellingsovereenkomst wordt opgeschreven en ondertekend.
De professionele mediator is hiervoor opgeleid, volgt bijscholing en heeft een juridische zorgplicht. Hij of zij is onpartijdig en de aanpak is gericht op de toekomst. Mediationbijeenkomsten zijn informeel van sfeer.
De combinatie van deze basisbeginselen achter mediation bevordert dat de deelnemers zich veilig voelen en uiteindelijk samen uit hun geschil komen.
Vaak kiezen mensen voor mediation omdat het een relatief snel proces is, of vanwege de vertrouwelijkheid, de meestal lagere kosten en om de relatie onderling te verbeteren in plaats van deze slechter te maken. Ook kunnen in mediation betere oplossingen naar voren komen dan
U gaat bij mediation nooit van tafel met een oplossing die u zelf niet wilt.
Waarom een nalatenschapsmediator?
Conflicten rond overlijden van dierbaren kunnen erg complex zijn. Het overlijden of het naderen daarvan zet de verhoudingen in de familie op hun kop. Verdriet, rouw, andere rolverdelingen. En dan alles wat geregeld moet worden: de uitvaart, de afwikkeling van de nalatenschap en andere praktische, financiële en juridische zaken.
Dit kan mensen dichter bij elkaar brengen, maar kan ook leiden tot spanningen. Kwesties uit het verleden kunnen weer opkomen en leiden tot ruzie. Degene die bijvoorbeeld veel voor moeder gezorgd heeft, voelt zich niet gewaardeerd, terwijl degene die verder weg woonde zich niet gezien voelt. Ruzie kan dan ontstaan om het kleinste theekopje, dat een emotionele waarde voor beiden heeft.
Soms loopt de spanning zo hoog op, dat de familieleden of andere erfgenamen er zelf niet meer uitkomen. Een nalatenschapsmediator kan dan uitkomst bieden. Een nalatenschapsmediator is een mediator die gespecialiseerd in het erfrecht en in familierelaties. Hij of zij richt zich specifiek op kwesties die spelen rond overlijden en heeft ervaring in wat mediation rond nalatenschappen bijzonder maakt: de combinatie van familiedynamiek, rouw, financiën, afwikkeling van de nalatenschap en het recht.
Hij is niet alleen deskundig waar het conflictdiagnose betreft, maar beheerst ook het erfrecht en past in zijn begeleiding verder psychologische en communicatieve kennis, inzichten en vaardigheden toe. De menselijke kant staat hierbij voorop.
- post-nalatenschapsmediation gaat meestal over situaties ná een overlijden, meestal om een bestaand conflict op te lossen
- pre-nalatenschapsmediation gaat vaak over situaties vóór een overlijden, om te voorkomen dat er een conflict ontstaat rond het overlijden
Na en vóór overlijden
Nalatenschapsmediation is te verdelen in twee verschillende varianten:
- post-nalatenschapsmediation: in situaties ná een overlijden
- pre-nalatenschapsmediation: in situaties vóór een overlijden
De variant waar mensen meestal meteen aan denken bij het woord nalatenschapsmediation gaat over conflicten in erfenissen die in afwikkeling zijn, na overlijden dus. Hierover komen inderdaad de meeste conflicten voor. Post-nalatenschapsmediation betreft dus ook vaak het vinden van oplossingen voor een conflict rond de erfenis.
Pre-nalatenschapsmediation is juist vaker bedoeld om conflicten te voorkómen. Conflictpreventie, met andere woorden. Onder begeleiding van een mediator in gesprek gaan over moeilijke situaties die kunnen ontstaan rond of na het overlijden, vaak van een van de ouders. Samen afspraken maken over wat er nu of straks moet gebeuren, om te zorgen dat er geen ruzie ontstaat.
Steeds vaker mediation
In de jaren ’90 was mediation bij echtscheidingen nog bijzonder. Intussen is het de norm geworden: bij het overgrote deel van de scheidingen gaan de partners naar een mediator. Bij nalatenschappen is dit nog in opkomst. Er zijn steeds meer procedures bij de rechter over nalatenschappen. Deze gaan vaak over de uitleg van een testament of over de afwikkeling van een nalatenschap.
De oorzaak voor de toename van conflicten hierover ligt in maatschappelijke ontwikkelingen als:
- grotere erfenissen (de ouderen die nu overlijden hebben een groter vermogen opgebouwd)
- lossere familiebanden
- een toename van samengestelde gezinnen
- een mondigere samenleving
- gecompliceerdere testamenten
Hoewel nalatenschapsmediation nog niet erg bekend is, is het – net als bij scheidingen – meestal een betere manier om uit een conflict te komen dan een gang naar de rechter. Niet alleen gaat het vaak sneller en zijn de kosten lager, ook kan mediation voorkomen dat de familie uit elkaar valt of hen zelfs dichter bij elkaar brengen.
Meer vragen?
In de andere artikelen kunt u meer lezen over voorbeelden waar nalatenschapsmediation uitkomst kan bieden. Ook kunt u contact opnemen met een van de nalatenschapsmediators die aan ons verbonden is. U vindt hen en andere specialisten op de specialisten pagina.
Gebruik onze keuzehulp
Beantwoord een aantal vragen om er achter te komen welke specialist u nodig heeft in uw traject.
Dit duurt ongeveer 3 minuten.
Auteur Marije de Rooij-Stevenhaagen
Marije de Rooij is familie-adviseur en mediator. Als mediator richt zij zich op uiteenlopende familiezaken, waaronder kwesties rond nalatenschappen en familiebedrijven. Ook begeleidt zij gesprekken tussen familieleden die voor een ingewikkelde juridische of zakelijke kwestie staan en juist een conflict willen voorkomen.
Meer informatie over Mediation:
Draagvlak legitieme portie groter dan verwacht
Dacht je dat de legitieme portie verleden tijd was? Uit nieuw onderzoek blijkt dat 80% van de Nederlanders tegen [...]
Waarom je beter iemand niet kunt onterven
Denk je erover om een kind te onterven? Notarissen waarschuwen: het is een ultieme stap die vaak onherstelbare schade [...]
Prinses Laurentien: ‘Vertrouwen in jezelf en in anderen én dat alles uiteindelijk op zijn pootjes terecht komt is een luxe’
In deze serie vragen we bekende Nederlanders over hun maatschappelijke nalatenschap. Dit keer vertelt prinses Laurentien [...]
Veelgestelde vragen
Wanneer is nalatenschapsmediation zinvol?
Nalatenschapsmediation is een efficiënte manier om conflicten rond een erfenis te beëindigen of juist te voorkomen. Dat kan zijn in complexe situaties of in minder ingewikkelde kwesties.
Nalatenschapsmediation kan bijvoorbeeld een goede uitkomst bieden bij kwesties rond de uitleg van het testament, onterving van een van de kinderen of als er een onverwachte erfgenaam in het testament staat. Vaak gaat het ook om ruzie rond de onderlinge verdeling van de erfenis.
Situaties waar mediation zinvol kan zijn vóór overlijden, zijn bijvoorbeeld het voorkomen van conflicten rond het familiebedrijf, samengestelde gezinnen of het levenstestament. Door onder begeleiding het gesprek aan te gaan over moeilijke thema’s en samen te kijken hoe de familie daarmee om wil gaan, kan juist ruzie of onenigheid rond de erfenis voorkomen worden.
Wat doet een nalatenschapsmediator?
Een nalatenschapsmediatior heeft zich gespecialiseerd in kwesties rond overlijden. Hij of zij begeleidt de deelnemers aan de mediation, vaak familieleden, naar een oplossing voor de kwestie die tussen hen speelt. Daarbij komen zowel de menselijke, de financiële als de juridische aspecten aan de orde. De aanpak is gericht op de toekomst.
Door het gesprek tussen de partijen te bevorderen, een gestructureerd proces te creëren, uit te leggen waar keuzes toe kunnen leiden en toezicht op juridische haalbaarheid, helpt hij de deelnemers zelf hun eigen, weloverwogen beslissing te nemen. Een beslissing waar zij allemaal achter staan. De uiteindelijke oplossing wordt schriftelijk vastgelegd.
Wat is mediation?
Mediation is een vorm van conflictbeheersing of -bemiddeling. Het is een methode om zonder naar de rechter te gaan tot een oplossing te komen. Ook kan mediation, met name nalatenschapsmediation, een uitstekende manier zijn om juist conflict te voorkomen.
Kenmerkend voor mediation is dat de partijen vrijwillig aan tafel zitten, wat zij bespreken vertrouwelijk is en dat zij zelf de uiteindelijke oplossing kiezen. De mediator is neutraal, onpartijdig, en zorgt voor een goed proces en een veilige setting. Hij begeleidt de betrokkenen bij de kwestie zodanig dat zij zelf een oplossing vinden voor hun geschil.
Nalatenschapsmediation is een specialisatie binnen mediation, gericht op familierelaties en het erfrecht. Mediation rond een erfenis kan plaatsvinden na en vóór het overlijden.